مالیات واردات
مالیات بر واردات کالا یکی از موضوعات مهمی است که تجار باید در فرآیند واردات کالا به آن توجه کنند. تجار و بازرگانانی که کالاها و اقلامی را به کشور وارد می کنند موظف هستند، مبلغی را به عنوان مالیات به دولت پرداخت کنند. مالیات بر واردات انواع مختلفی دارد و از قوانین و مقررات خاص خود تبعیت می کند. با توجه به اهمیت این موضوع در حسابداری واردات، در این مقاله به بررسی مالیات واردات کالا و قوانین و مقررات مربوط به آن می پردازیم و نحوه محاسبه آن و همچنین منبع محاسبه مالیات واردات را فرا می گیریم.
مالیات واردات چیست؟
الیات بر واردات کالا مالیاتی است که باید توسط واردکننده کالا یا خدمات پرداخت شود این مالیات نوعی مالیات بر ارزش افزوده است و یکی از منابع درآمد دولت محسوب می شود. بهتر است بدانید که مالیات ها به طور کلی به دو دسته مالیات های مستقیم و غیر مستقیم تقسیم می شوند. مالیاتهای مستقیم مالیاتهایی هستند که مستقیماً از درآمد و داراییهای مردم اخذ میشوند و مالیاتهای غیرمستقیم مالیاتهایی هستند که کالاها و خدمات را وضع میکنند. مالیات بر ارزش افزوده نمونه بارز مالیات های غیرمستقیم است. مالیات واردات به عنوان درصدی از ارزش کالاهای وارداتی به کشور تعیین می شود و به عنوان منبع درآمد دولت استفاده می شود. هدف اصلی از وضع مالیات بر واردات کالا، حمایت از تولید داخلی و کاهش وابستگی به کالاهای وارداتی است. با افزایش قیمت کالاهای خارجی، محصولات داخلی رقابتی تر شده و می توانند در بازار داخلی به فروش برسند. به دلایل امنیتی، صنعتی یا اقتصادی، برخی کشورها بر واردات برخی کالاها مالیات وضع می کنند و در نتیجه از تولید داخلی حمایت می کنند. در برخی موارد کشورهایی که تولید داخلی قابل قبولی ندارند و متکی به واردات هستند، برای کاهش هزینه ها و افزایش رقابت پذیری، مالیات بر واردات را کاهش داده و حتی در مواردی به صفر می رساند.
قانون مالیات واردات چیست؟
طبق ماده ۱۶۳ قانون مالیاتهای مستقیم، سازمان امور مالیاتی میتواند برخی از مؤدیان را مجبور به پرداخت علیالحساب مالیات مربوط به همان سال در طول سال کند. طبق قانون مذکور، در صورت تخلف مؤدیان از این قانون، حساب مذکور طبق مقررات شارژ خواهد شد. بر اساس آیین نامه تدوین شده در این خصوص واردکنندگان باید 4 درصد مالیات به حساب گمرکی خود بپردازند. بدین ترتیب در سال بعد که مالیات محاسبه می شود، این 4 درصد به عنوان مالیات واردات در نظر گرفته می شود و مابقی مالیات محاسبه و پرداخت می شود. بر اساس ابلاغیه ۲۲ شهریور ۱۳۰۱ گمرک، نرخ مالیات کلیه کالاهای وارداتی از ۴ درصد به ۲ درصد کاهش یافت.
انواع مالیات واردات
مالیات بر واردات نوعی مالیات غیر مستقیم است. در بودجه دولت مالیات بر واردات به سه دسته مالیات حقوق گمرکی، مالیات بر سود مشاغل و مالیات واردات خودرو تقسیم می شود که در ادامه با هر یک از آنها آشنا خواهیم شد.
عوارض و حقوق گمرکی انواع مالیات واردات
بر اساس ماده 1 قانون امور گمرکی، حقوق گمرکی معادل 4 درصد ارزش گمرکی کالا به اضافه سود بازرگانی است که توسط هیات وزیران تعیین می شود. این وجوه برای واردات نهایی کالا در نظر گرفته شده و شامل هزینه های ارائه خدمات نمی شود. مالیات حقوق گمرکی برای کلیه کالاها 4 درصد است و مالیات بر سود مشاغل بسته به نوع کالا متفاوت است.
مالیات بر واردات خودروهای وارداتی
مالیات بر خودروهای وارداتی یکی از مهمترین انواع مالیات بر واردات است. سازمان امور مالیاتی سالانه نرخ این مالیات را تعیین می کند. مالیات خودروهای وارداتی بر اساس حجم موتور آنها (به سی سی) تعیین می شود. تعرفه واردات خودرو در سال 1402 تغییری نکرده است و بر اساس آنچه در سال 1401 بوده است تعیین شده است. البته با ادامه روند واردات خودرو در سال جاری ممکن است تعرفه ها تغییر کند. طبق قوانین گمرکی کشورمان دو گروه جانبازان و معلولان از پرداخت سود بازرگانی واردات خودرو معاف هستند.
مالیات بر درآمد مشاغل
گمرک برای واردات برخی کالاها مبلغی ریالی به عنوان سود بازرگانی دریافت می کند. سود تجاری نرخ ثابتی ندارد و سالانه بسته به تصمیم سیاست گذاران تغییر خواهد کرد. برخی شرکت ها مانند شرکت های دانش بنیان، شرکت های فعال در حوزه نوآوری و اختراعات و شرکت های بازاریابی از پرداخت این سود معاف هستند. علاوه بر این، برخی از دارایی ها نیز از پرداخت این سود معاف هستند. علاوه بر این، واردات کالا در برخی بنادر مانند خرمشهر، بوشهر، آبادان و جزیره هرمز نیز از تخفیف برخوردار است.
محاسبه مالیات واردات
یکی از سوالات متداول در محاسبه مالیات بر واردات کالا این است که منبع محاسبه مالیات بر واردات کالا چیست؟ در پاسخ به این سوال و بر اساس ماده 15 قانون مالیات بر ارزش افزوده باید بگوییم که منبع محاسبه مالیات برای کالاهای وارداتی، ارزش گمرکی کالا به اضافه حقوق ورودی مندرج در اسناد گمرکی است. همچنین بر اساس این قانون، مبنای محاسبه مالیات واردات خدمات معادل ارزش ریالی خدمات مربوطه است که برای واردات چنین خدماتی به ما ارائه می شود. ارزش گمرکی کالا به کلیه هزینه هایی اطلاق می شود که در فرآیند واردات کالا از خرید تا حمل و بیمه پرداخت شده است. برای محاسبه ارزش گمرکی کالا باید قیمت خرید کالا را با هزینه حمل و بیمه اضافه کرد.
ارزش گمرکی کالا چیست؟
به عنوان مثال، فرض کنید شما یک کالای وارداتی به ارزش 1000 دلار به ایران وارد کرده اید. علاوه بر این، هزینه های حمل و نقل و بیمه و سایر هزینه های مربوط به واردات 200 دلار است. برای محاسبه ارزش گمرکی در این مثال برابر با 1200 دلار (1000 دلار + 200 دلار) است. حقوق گمرکی معادل چهار درصد ارزش گمرکی کالا به اضافه سود بازرگانی است. بنابراین پس از محاسبه ارزش گمرکی کالا، حقوق گمرکی طبق مقررات واردات باید در ارزش گمرکی ضرب شود. اکنون ارزش کل گمرکی کالا و حقوق گمرکی باید در 9 درصد ضرب شود. طبق قانون مالیات های مستقیم، برای تعیین میزان مالیات، کل ارزش گمرکی کالا و عوارض باید در 4 درصد ضرب شود.
چه کالاهای وارداتی از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند؟
بر اساس ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده، واردات برخی از کالاها از پرداخت مالیات واردات معاف است و این معافیت در بسته بندی آنها نیز لحاظ شده است، فهرست کالاهای وارداتی معاف از مالیات به شرح زیر است:
- محصولات کشاورزی خام
- دام و طیور
- ابزیان
- عسل زنبور عسل و نوغان
- کودها و سموم
- بذر و نهال
- آرد و نان برای پخت
- گوشت
- قند
- برنج، لوبیا و سویا
- شیر و پنیر
- روغن سبزیجات
- شیر خشک برای کودکان
- کتاب، روزنامه و میز تحریر
- انواع کاغذ برای چاپ، تحریر و مطبوعات
- فرش دستباف
- خوراک دام و طیور
- واردات انواع دارو
- مواد مصرفی پزشکی
- کالاهای وارد شده به همراه مسافر تا میزان مقرر طبق قوانین واردات و صادرات (مازاد بر آن مشمول مالیات مقرر در این قانون خواهد بود)
- کالاهای اهدایی به وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی و مؤسسات عمومی غیردولتی (البته این کالاها باید به صورت رایگان و با تأیید هیأت وزیران و در سمینارها با تأیید حوزه پذیرنده اهدا شده باشد.)
- رادارها و وسایل کمک ناوبری هوایی برای فرودگاه ها
- اقلامی که صرفاً برای اهداف دفاعی (نظامی و پلیسی) و امنیتی هستند.
چه کسانی از پرداخت مالیات واردات معاف هستند؟
شرکت های تولیدی دارای پروانه بهره برداری و شرکت هایی که گواهی حسن حسابداری دارایی دریافت کرده اند دو گروه از افراد معاف از پرداخت مالیات واردات هستند. سازمان امور مالیاتی شرکت هایی که ثبت نام خود را در سایت خدمات الکترونیکی مودیان مالیاتی انجام داده و اظهارنامه و حساب سود و زیان سال قبل را نیز ارائه کرده و بدهی مالیاتی خود را پرداخت کرده اند، گواهی خوش حسابی درافت کرده اند، از پرداخت مالیات واردات، معاف می شوند.
